Η εταιρία ηλ. τσιγάρων NOBACCO εγκαινίασε πρόσφατα την απαρχή ενός ώριμου διαλόγου σχετικά με το ηλεκτρονικό τσιγάρο χωρίς προκαταλήψεις και παραπληροφόρηση.

Στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης διακεκριμένοι επιστήμονες και καθηγητές καρδιολογίας, βιοχημείας και φαρμακευτικής χημείας παρουσίασαν τα τελευταία δεδομένα γύρω από τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου ως ασφαλές υποκατάστατο του συμβατικού στο πλαίσιο καμπάνιας ενημέρωσης για τις συνέπειες του ατμίσματος στην υγεία, με τίτλο MELITZANISTAS.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Κωνσταντίνος Φαρσαλινός, καρδιολόγος ερευνητής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Αθηνών, εξήγησε γιατί αποδεδειγμένα επιστημονικά το ηλ. τσιγάρο είναι λιγότερο βλαπτικό από τον καπνό.

Για ολόκληρη την παρουσίαση του Κ. Φαρσαλινού, πατήστε εδώ.

Γιατί είναι λιγότερο βλαπτικό

Το ηλ. τσιγάρο δεν περιέχει καπνό δηλαδή δεν λειτουργεί με καύση στερεού υπολείμματος όπως είναι το φυτό του καπνού που περιέχεται στα συμβατικά τσιγάρα. Χρησιμοποιούνται συστατικά που είναι εγκεκριμένα για ανθρώπινη χρήση, κυρίως για χρήση σε τρόφιμα. Σε σχέση με το κάπνισμα τα τοξικά συστατικά του είτε απουσιάζουν πλήρως είτε υπάρχουν σε ποσότητες που είναι από 10-1000 φορές μικρότερες.

Screen Shot 2015-03-13 at 5.47.17 p

Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η νικοτίνη που έχει δαιμονοποιηθεί  παγκοσμίως επειδή μέχρι σήμερα έχει ως βασικό μέσο πρόσληψης το κάπνισμα, έχει ελάχιστη έως μηδενική συμβολή στα σχετιζόμενα με το κάπνισμα νοσήματα. Αυτό είναι κάτι το απολύτως ξεκάθαρο εδώ και χρόνια. Δεν είναι δηλαδή κάτι που το ανακαλύπτουμε τώρα.

Φυσικά δεν γνωρίζουμε ακόμα τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του ηλεκτρονικού τσιγάρου, δεν γνωρίζουμε την απόλυτη ασφάλεια των συστατικών του γιατί αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως στα τρόφιμα και όχι στην εισπνοή. Αλλά στον αντίποδα, όταν ακούμε πολλά χρόνια μετά από την κυκλοφορία του πρώτου προϊόντος ηλ. τσιγάρου (πάνω από 8 χρόνια) ότι “δεν γνωρίζουμε τί είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τί περιέχει”, πρέπει να προβληματιστούμε. Ή είναι πολύ άσχετος αυτός που το λέει ή έχει πρόβλημα η επιστημονική μας κοινότητα.

Η παραπληροφόρηση

Τί ακούμε σήμερα για το ηλ. τσιγάρο; Ανακρίβειες καταλήγουν να είναι απλά…ψέματα. Φήμες όπως αυτές που προέκυψαν στο πρόσφατο παρελθόν στην Μαλαισία, όπου δήθεν κατέληξε ένας ατμιστής στον δρόμο από έκρηξη του ηλ. του τσιγάρου – ενώ στην συνέχεια αποδείχθηκε ότι η συσκευή ήταν πιστόλι-στυλό!

Άλλα ανέκδοτα γύρω από  το “υγρό στον πνεύμονα” που δήθεν προκαλείται από την εισπνοή ατμού.

Η άποψη ότι η “εισπνοή γλυκερίνης προκαλεί λιποειδή πνευμονία” που έχει μάλιστα φιλοξενηθεί ακόμα και σε έγκυρα περιοδικά όπως το Chest – ένα από τα μεγαλύτερα πνευμονολογικά περιοδικά (είναι εντελώς αδύνατον να συμβεί κάτι τέτοιο καθώς η γλυκερίνη είναι αλκοόλη και όχι λίπος)!

Αντίστοιχος διαδεδομένος φόβος είναι ότι τα μικρο-σωματίδια που βγάζει το ηλεκτρονικό τσιγάρο προκαλούν καρδιοπάθειες και πνευμονοπάθειες. Τα μικρότερα σωματίδια που μπορεί να δημιουργήσει άνθρωπος είναι βράζοντας νερό…όποιος πιστεύει ότι ο ατμός του νερού προκαλεί τέτοιες παθήσεις να μας ενημερώσει…

Σε κάθε περίπτωση, οι επιπτώσεις αυτή της λανθασμένης ενημέρωσης είναι τραγικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι άνδρας 34 ετών, καπνιστής επί 16 χρόνια με 30 τσιγάρα ημερησίως που κατάφερε πριν από 18 μήνες να διακόψει το κάπνισμα με χρήση ηλ. τσιγάρου. Κατόπιν παρακολούθησε ένα τηλεοπτικό ρεπορτάζ σε ελληνικό κανάλι που ανέφερε ότι το ηλ. τσιγάρο περιέχει καρκινογόνες ουσίες. Ως αντίδραση πέταξε το ηλ. τσιγάρο και έτρεξε να ξανα-αγοράσει καπνό στο περίπτερο!

Εδώ ποιος είναι υπεύθυνος για αυτόν τον άνθρωπο ο οποίος έχει επιστρέψει στο κάπνισμα εξαιτίας της παραπληροφόρησης; Γιατί η παραπληροφόρηση που λαμβάνει χώρα δεν έχει ποτέ οδηγήσει τους καπνιστές στο να ξαναγυρίσουν στα…κέντρα διακοπής καπνίσματος ή να προσπαθήσουν να κόψουν το κάπνισμα! Οδηγούν κατευθείαν στον καπνό, το τσιγάρο και τα νοσήματα.

Τα στοιχεία λένε την αλήθεια

Ποιά είναι η αλήθεια λοιπόν; Το ηλ. τσιγάρο περιέχει τοξικές ουσίες σε ποσότητες έως και 1000 φορές μικρότερες από το παραδοσιακό τσιγάρο.

Screen Shot 2015-03-13 at 5.48.17 p

Οι νιτροζαμίνες που είναι τα βασικό καρκινογόνο συστατικό των τσιγάρων υπάρχει και στα ηλ. τσιγάρα, υπάρχει βέβαια και στις φαρμακευτικές τσίχλες νικοτίνης. Η διαφορά είναι ότι η ουσία αυτή συναντάται έως και 1.800 φορές λιγότερο στο ηλ. τσιγάρο σε σχέση με κοινές μάρκες συμβατικών τσιγάρων που κυκλοφορούν σήμερα ελεύθερα στην αγορά.

Τα χειρότερα υγρά αναπλήρωσης ηλεκτρονικού τσιγάρου να πάρει κανείς – αυτά που παράγονται από φύλα καπνού και δίνουν ένα εκχύλισμα με γεύση τσιγάρου. Ακόμα και σε αυτά τα υγρά αναπλήρωσης, οι νιτροζαμίνες ήταν πάνω από 800 φορές μικρότερης ποσότητας όχι σε σχέση με τα τσιγάρα, αλλά σε σχέση με τα προϊόντα καπνού που δεν καπνίζονται. Παράδειγμα τέτοιου προϊόντος είναι ο μασώμενος καπνός που μεταξύ άλλων έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τα ποσοστά καρκίνου πάνω από 90% σε σχέση με το κάπνισμα. Ακόμα λοιπόν και αυτά τα προϊόντα (που ήδη θεωρούνται σχετικά ακίνδυνα) έχουν πολύ μεγαλύτερα ποσοστά νιτροζαμινών απ’ ότι έχει το ηλ. τσιγάρο.

Άλλος μύθος είναι ότι το ηλ. τσιγάρο περιέχει βαρέα μέταλλα.  Το θέμα όμως είναι τα βαρέα μέταλλα που περιέχει  το ηλ. τσιγάρο (στην πιο απαισιόδοξη μελέτη που έχει γίνει για το συγκεκριμένο θέμα) είναι σε μικρότερες ποσότητες από την επιτρεπόμενη ποσότητα που μπορεί να βρει κανείς ακόμα και σε φαρμακευτικά εισπνεόμενα σκευάσματα, με δοσολογίες καθορισμένες από την Αμερικανική φαρμακοποιία.

Screen Shot 2015-03-13 at 5.49.11 p

Ακόμα και με παραπάνω ή και διπλάσιο από τον μέσο όρο ατμού που λαμβάνει ο μέσος ατμιστής (400-500 τζούρες) βλέπουμε ότι οι ποσότητες των βαρέων μετάλλων στο ηλ. τσιγάρο είναι πολύ μικρότερες σε μέταλλα όπως ο μόλυβδος, το χρώμιο ή το νικέλιο.

Επίσης, τα φάρμακα περιέχουν μεγαλύτερες ποσότητες βαρεών  μετάλλων σε σχέση με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα αλλά κανένας δεν βγήκε να πει ότι η φαρμακοβιομηχανία εγκληματεί και χορηγεί βαρέα μέταλλα μέσω των εισπνεόμενων σκευασμάτων. Και στην περίπτωση των σκευασμάτων βέβαια, μιλάμε για μακροχρόνια ημερήσια πρόσληψη εισπνεόμενων φαρμακευτικών σκευασμάτων για ότι αυτό σημαίνει για την επιβάρυνση του ασθενή.

Συμπεράσματα

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε ακόμα πολλά να δούμε ως προς τις επιπτώσεις του ηλ. τσιγάρου στον ανθρώπινο οργανισμό. Αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι μακράν λιγότερο βλαπτικό από το συμβατικό. Δεν απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες για αποδειχτεί αυτό, τα υπάρχοντα δεδομένα επαρκούν. Όλοι γνωρίζουμε τί περιέχει ο ατμός, τί περιέχει το υγρό αναπλήρωσης και τί έχει αντίστοιχα ο καπνός και σε τί εκτίθενται αυτοί που καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα.

Οι “μακροχρόνιες μελέτες” που συχνά αναφέρονται ως προαπαιτούμενο για την χρήση ηλ. τσιγάρου δεν απαιτούνται ούτε καν για την έγκριση των φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ένας υπερτασικός που θα χρησιμοποιήσει ένα φαρμακευτικό σκεύασμα για 20 και 30 χρόνια δεν απαιτεί καμία μελέτη διάρκειας 20 ετών. Γίνονται φυσικά μελέτες σε πειραματόζωα και σε κύτταρα σε μακρόχρονια βάση. Αλλά 20 ετής μελέτη σε άνθρωπο πριν κυκλοφορήσει σκεύασμα δεν υπάρχει!

Οπότε γιατί υπάρχει τόση αντίδραση για το ηλεκτρονικό τσιγάρο;  Γιατί καταρχάς δεν προέκυψε από την επιστημονική κοινότητα. Προέκυψε από ένα Κινέζο φαρμακοποιό που το πατένταρε. Και μάλιστα η χρήση και εξάπλωση του ηλ. τσιγάρου τα προηγούμενα χρόνια, πριν μπουν οι μεγάλες καπνοβιομηχανίες στο παιχνίδι, δεν προήλθε από ευφάνταστες καμπάνιες μάρκετιγκ. Προήλθε από στόμα σε στόμα από καπνιστές που το δοκίμαζαν και το σύστηναν ο ένας στον άλλον. Έτσι επεκτάθηκε η χρήση του του ηλ. τσιγάρου.

Οι δήθεν φόβοι και κίνδυνοι του ηλ. τσιγάρου ότι μπορεί να υπονομεύσει την πολιτική κατά του καπνίσματος, να ενθαρρύνει τους νέους να το χρησιμοποιήσουν και να οδηγηθούν με την σειρά τους στο κάπνισμα (αλιεία καπνιστών), ότι θα γίνει νέα μόδα, ότι η διακοπή είναι η καλύτερη επιλογή, ότι μπορεί να επιμηκύνει τον εθισμό στην νικοτίνη και να καθυστερήσει την απεξάρτηση είναι απλά φόβοι.

Η αλήθεια είναι ότι στο κάπνισμα η νικοτίνη δεν έχει σκοτώσει ποτέ κανένα, η πίσσα και τα προϊόντα καύσης είναι που σκοτώνουν. Και κυρίως, δεν πρέπει εξετάζουμε τις επιπτώσεις του ηλ. τσιγάρου σε σχέση με τον καθαρό αέρα και την αποχή από τον καπνό αλλά σε σχέση με το τσιγάρο του περιπτέρου υπό καθημερινές συνθήκες! Η ιστορία επαναλαμβάνεται…Τα ίδια ακριβώς που συζητούσαμε πριν από 30 χρόνια ως μέτρο μείωσης κινδύνου για τα ναρκωτικά, συζητάμε τώρα για το ηλ. τσιγάρο.

Πόσες ζωές;

Αυτή την στιγμή στη Αμερική έχουμε ένα σταθερό αριθμό διακοπής του καπνίσματος περίπου στο 1% ανά έτος. Εάν με αυτό τον ρυθμό διακοπής το κράτος υποστήριζε την χρήση ηλ. τσιγάρου σαν εναλλακτικό προϊόν, μέσα στα επόμενα 10 χρόνια θα μπορούσαν να σωθούν συνολικά 132.000 ζωές. Εάν είχαμε ένα 3% ρυθμό μετάβασης προς το ηλ. τσιγάρο (και τελικά διακοπή του καπνίσματος μέσω αυτού) θα σωζόντουσαν επιπλέον 580.000 άνθρωποι. Ο αριθμός αυτός ανέρχεται στο 1 εκατομμύριο για την 20ετία!

Αντίστοιχα, με ένα 5% ρυθμό μεταστροφής από το κανονικό στο ηλ. τσιγάρο, θα σώζονταν στην 20 ετία αντί για 605.000 ζωές περίπου 3 εκατομμύρια, δηλαδή κάπου 2 εκατομμύρια παραπάνω.

Τέλος,  με ένα λιγότερο ρεαλιστικό σενάριο όπου το 10% κόβει ετησίως το κάπνισμα, θα φτάναμε να σώζονταν πάνω από 4 εκατομμύρια ζωές τον χρόνο, δηλαδή 3,5 εκατ. περισσότερο απ’ ότι σήμερα.

Screen Shot 2015-03-13 at 5.50.14 p

Και όλα αυτά θεωρώντας ότι το ηλ. τσιγάρο έχει υπολειπόμενο κίνδυνο 5% σε σχέση με την πλήρη διακοπή. Δηλαδή αν κάποιος μηδενίσει τον κίνδυνο διακόπτοντας εντελώς το κάπνισμα, ο κίνδυνος που θα διατρέχει με την χρήση ηλ. τσιγάρου θα είναι αυξημένος μόλις κατά 5%. Και βέβαια οποιοδήποτε προϊόν έχει υπολειπόμενο κίνδυνο 10% σε σχέση με το τσιγάρο, επιφέρει τεράστια διαφορά στα πιθανά νοσήματα που συνοδεύουν το κάπνισμα.

Αυτά είναι τα πραγματικά στοιχεία που πρέπει να βλέπουμε και να ψάχνουμε. Τα άλλα είναι παραπληροφόρηση. Και από αυτό… χορτάσαμε.

* Για ολόκληρη την παρουσίαση του Κ. Φαρσαλινού, πατήστε εδώ.